Rouw na overlijden

Hoe kunnen we verder na het verlies van een dierbare?

Rouw is het natuurlijke gevolg van het verlies van iemand aan wie je gehecht bent. Rouw wordt ook wel de keerzijde van liefde genoemd. Meestal weten we niet hoe we met rouw om moeten gaan.

Weten wat er mogelijk gaat komen, kan helpend zijn. In sommige situaties is het waardevol om contact met een begeleider te hebben over de persoonlijke omstandigheden en het verlies.

Rouwen is een (uit)weg leren vinden op onbekend terrein.

impact

verlies van een dierbare

Rouw is een heel gewone reactie op het verlies van iemand. Hoe een verlies wordt beleefd, hangt van meerdere factoren af.

Rouwen is volstrekt persoonlijk en uniek. Rouw na overlijden kent een duidelijk beginpunt, maar gaat niet over. Het gemis zal altijd blijven. De intensiteit van verdriet en andere emoties gaan na verloop van tijd doorgaans wel veranderen.

aspecten van rouw

rouw

Rouw is de emotionele reactie op verlies. Het is meestal een intensief en onvoorspelbaar innerlijk proces. Verlies en rouw is iets dat we vroeg of laat allemaal gaan meemaken. Daarmee is rouw universeel. Het doorleven van verdriet is daarentegen zeer persoonsgebonden. Geen situatie is hetzelfde en ieder rouwproces heeft een eigen verloop en tempo.

Toch heeft men ontdekt dat er sprake is van overeenkomende aspecten. Deze worden ook wel rouwtaken genoemd. Deze facetten van rouw verlopen niet in een vaste volgorde of binnen een bepaald tijdsbestek.

verlies onder ogen zien

pijn van verlies ervaren (doorleven)

aanpassen aan een leven na verlies

het leven weer oppakken

Nooit meer, voor altijd ... wennen aan een nieuwe werkelijkheid.

zelf doen

zelfzorg

Een verlies kan zoveel losmaken, dat andere dingen er niet meer toe lijken te doen. Juist in die situaties is het belangrijk om zo mogelijk goed voor jezelf te blijven zorgen.

Dit kan door structuur in de dag te houden, goed te eten, voldoende te slapen, naar buiten te gaan en te blijven bewegen.

En niet in de laatste plaats door mild te zijn naar jezelf. Ook al gaat er heel veel niet of anders dan voorheen.

emoties ruimte geven

Emoties willen van nature door ons heen bewegen. We kunnen ze tijdelijk niet kunnen of willen voelen of wegstoppen. Uiteindelijk is het behulpzaam om te ervaren wat in ons omgaat.

Dat kan door erover te praten. Schrijven kan ook bevrijdend zijn. Anderen vinden het fijn om op een creatieve manier vorm te geven aan wat om aandacht vraagt. Er zijn meer vormen mogelijk. Belangrijk is dat ze aansluiten bij de eigen behoeften.

contacten onderhouden

Wanneer we een verlies hebben meegemaakt, is er soms de neiging om ons terug te trekken. Daar is niets mis mee, zolang isolatie maar niet blijvend is.

Probeer contacten met anderen te blijven onderhouden. Al is het minder of in aangepaste vorm. De interactie met anderen kost niet alleen energie, maar brengt ook verbinding.

steun zoeken | hulp accepteren

In tijden van (emotionele) nood blijkt dat mensen graag willen helpen. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm praktische hulp, boodschappen doen, eten te verzorgen, tuinonderhoud of administatieve assistentie, enz.

Accepteer zo mogelijk die (tijdelijke) ondersteuning. Blijf daarin de eigen grenzen bewaken en aangeven.

troostbrengers

Verlies vraagt veel energie. Maar het is ook raadzaam om de aandacht zo nu en dan op iets anders te richten. Er zijn veel dingen die tijdelijk verliching kunnen geven:

samen ondernemen

Ook al is rouw persoonlijk en uniek dat betekent niet dat we dit alleen moeten doorleven. Juist het contact met anderen en het uitwisselen van ervaringen kan (h)erkenning geven en verlichting brengen. De praktijk leert ook dat met elkaar (creatief) (buiten actief) (bezig) zijn een positieve bijdrage kan leveren aan het dragen van het verlies en het ontwikkelen van veerkracht.

delen & helen

Het persoonlijke verliesverhaal wil gezien en gehoord worden. Het delen van eigen ervaringen met lotgenoten biedt ingangen tot herstel.

natuur & creativiteit

Een helende beweging kan zijn het in beeld brengen van het verlies. Dat kan in de natuur, met behulp van voorwerpen of een creatieve opdracht.

herstel & nieuw perspectief

persoonlijke situatie

Na het overlijden van een dierbare kunnen we overspoeld worden met een veelheid van en soms tegenstrijdige emoties. En vol vragen zitten…

Over de gebeurtenis. Over wat het verlies in de praktijk gaat betekenen. Of en hoe we verder kunnen leven. Is het normaal wat we ervaren? Wat komen we tegen onderweg? Hoe lang gaat rouw duren?

steun van anderen

In sommige gevallen kan begeleiding wenselijk zijn voor de weg naar herstel en het vinden van innerlijke krachtbronnen. Hulp vragen kan een krachtige stap zijn.

Vrijwilligersorganisaties, een kerkelijk werker, geestelijk verzorger of (rouw)coach kunnen zonodig verliesbegeleiding bieden. Maak een keuze die qua vorm en persoon van de begeleider het meest passend is in de eigen situatie.

verlies- en rouwbegeleiding

In de volgende situaties kan persoonlijke begeleiding van waarde zijn.

behoefte aan gespreksbegeleiding voelen
niet meer (goed) kunnen functioneren
lichamelijke klachten (langdurige vermoeidheid, afvallen enz.)
langere tijd gevoelloos of moeilijk kunnen omgaan met (heftige) emoties
bijkomende omstandigheden (schuld, andere verliezen)
blijven "vastzitten" in het verdriet | niet verder kunnen
afzondering en isoleren van de buitenwereld

Herken je één van genoemde sitaties? Of wil je graag overleg? Neem dat gerust vrijblijvend contact op.

Begeleiding kan plaatsvinden op vele manieren. Soms zijn enkele gesprekken voldoende. Soms blijkt een langer traject nodig.

verliesbegeleiding

Wil je graag ondersteuning in deze moeilijke periode? Wil je leren omgaan met rouw na het overlijden van een dierbare? Wil je jezelf hervinden? Overweeg dan de mogelijkheid van begeleiding, waarbij er alle tijd en ruimte is voor het persoonlijke verliesverhaal.

rouw: hoofd | hart | lichaam

Rouwen is niet alleen iets van het hoofd en het hart. Het lichaam is ook betrokken in dit proces. (Vastzittende) emoties en rouw kunnen voor korte of langere tijd ook lichamelijke reacties tot gevolg hebben. Denk aan vermoeidheid, stress- en spanningsklachten, angst, nek- en schouderklachten, enz. Klachten blijken regelmatig verband te houden met niet genomen rouw.

Er wordt wel gezegd, rouw is geen ziekte, maar er kunnen wel lichamelijke klachten optreden. Het soort klachten, de intensiteit en duur kunnen per persoon sterk verschillen. Het merendeel van de klachten zal na verloop van tijd afnemen. Soms is ondersteuning welkom.

fysieke & emotionele klachten

Worstel je met emotionele en/of lichamelijke klachten? Ervaar je een gebrek aan energie? Een holistische benadering kan voor verlichting zorgen. Neem vrijblijvend contact op om te informeren naar de mogelijkheden.

verlies bij kinderen & jongeren

eigen manier van omgaan

Kinderen komen vaak op jonge leeftijd ook al in aanraking met één of meerdere verliezen. Rouwen is voor kinderen in een aantal opzichten anders dan voor volwassenen.

Verlies kan invloed hebben op hun eigen ontwikkeling. Kinderen beleven de werkelijkheid nog anders dan volwassenen. Ook is het op jonge leeftijd meestal nog niet mogelijk om gevoelens te herkennen en te benoemen. De veelheid of heftigheid kan overweldigend zijn. Rouw van kinderen komt vaak door gedrag naar buiten. Lang niet altijd wordt gezien dat er een mogelijk verband is met rouw. Kinderen kunnen bij verlies vaak nog niet terugvallen op eerdere ervaring. Hun gevoel van veiligheid kan in het geding komen.

kinderen | jongeren & verlies

Kinderen en jongeren gaan op een eigen manier om met verlies. Zij hebben nog niet de mogelijkheden zoals volwassenen om te leren omgaan met verlies en emoties te uiten. Er is een speciale methode beschikbaar om hen bij rouw te steunen.

over sterven & na de dood

levenseinde & reis van de ziel

Als we te maken krijgen met een (plotseling) overlijden, zijn er meestal ook veel vragen over de dood. Meer over het (innerlijke) proces van sterven en de ervaring van de ziel is te vinden op de website www.on-eindigleven.nl.

Ga voor meer informatie over het levenseinde, sterven en voortbestaan, naar On-eindigLeven.

transitie

Velen vertelllen na verloop van tijd dat verlies niet alleen gaat over verdriet en gemis. Er is niet alleen iets verloren, maar de gebeurtenis heeft ook iets nieuws gebracht. Verlies ervaren is vaak het ingang voor een diepgaande verandering. Het lijkt alsof er een oude jas is uitgegaan. En na een tussenfase is er openheid voor of zelfs een verlangen naar een andere (levens)invulling.

Het kan lastig zijn in een veelheid aan mogelijkheden, dat te vinden wat past bij de persoonlijke situatie. Sommigen vinden daarin uiteindelijk zelf hun weg. Anderen hebben veel profijt van beleiding om weer kleur te geven aan het leven.

jezelf (her)ontdekken en richting vinden

Wil je diepgaand onderzoeken wie je bent (of wie je wilt zijn) en wat echt van waarde is?

Een (natuur)coachingstraject, het Talentenspel of Persoonlijke Kracht biedt helderheid over wensen en doelen.