Verlies & rouw

Wat is verlies en hoe kan ik ermee (leren) omgaan?

Verlies is het moeten missen van iets of iemand waaraan je gehecht bent geraakt. Wie of wat je bent verloren is voor jou van betekenis (geweest). En een verlieservaring brengt rouw met zich mee.

We maken allemaal verlies mee in het leven. Soms komt dat al op zeer jonge leeftijd. Een verlies kan klein lijken, maar toch grote gevolgen hebben. Ook is het mogelijk een groot verlies mee te maken, waar we toch goed mee kunnen omgaan.

vormen

gedaanten van verlies

Verlies heeft vele verschijningsvormen: bijvoorbeeld verwacht of plotseling, zichtbaar of verborgen, kleiner en groot, zichtbaar of stil verlies, enkel of meervoudig verlies, "normaal" of traumatisch. levend en blijvend verlies. Verlies kan op vele onderwerpen betrekking hebben: voorwerpen en mensen, en nog zoveel meer...

categorieën

verlies van relatie
verlies van werk
verlies van gezondheid & welzijn
verlies van een persoon
verlies van (t)huis en/of land
verlies van een waarde of kwaliteit

voorbeelden

onzichtbaar verlies

niet erkend & stil verlies

Dit gaat over verliezen die niet worden herkend of erkend. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Het kan zo zijn dat het niet erkennen van buitenaf komt, maar de bron kan ook in onszelf liggen.

Een onzichtbaar verlies betekent afscheid van iets dat niet concreet of tastbaar is. De ander kan het niet waarnemen. Voor de persoon zelf, is het gemis alom aanwezig.

wat niet is en nooit zal zijn

onvervulde verlangens

Bij verlies wordt vaak gedacht aan het gemis van iemand die er niet meer is. Of een voorwerp dat je moet missen. Verlies kan ook betrekking hebben op een verlangen dat niet is vervuld. Dan gaat rouw over het moeten loslaten van toekomstbeelden, verwachtingen, wensen en dromen. Een verlieservaring kan dus ook gaan of iets dat er niet is gekomen, terwijl er een verlangen is om iets te hebben of mee te maken. De vervulling van het verlangen is niet meer mogelijk.

levend verlies

Levend verlies is een verlies met betrekking tot een situatie die langere tijd blijft bestaan. Het kenmerkde is dat het verlies geen duidelijk “eindpunt” heeft. Soms is er sprake van opeenvolgende verliezen. Er is sprake van een voortdurend verlies.

chronische rouw

Een levend verlies wordt in de praktijk lang niet altijd herkend en erkend als een verlies. Het vraagt om een voortdurend verhouden tot, aanpassen en leven met deze vorm van verlies. Het verlies of de verliezen eindigen niet. De invloed hiervan is enorm. De met het verlies samenhangende rouw is blijvend. Deze aanhoudende rouw vraagt om een specifieke benadering.

blijvend verlies

eigen gevoel

Het gaat bij rouw niet om de definitie door deskundigen of kwalificatie van buitenstaanders. Het label is niet van belang voor de persoonlijke situatie. Van niets of niemand is toestemming of een erkenning nodig. De persoonlijke ervaring en het eigen gevoel zijn leidend.

aandachtspunten bij rouw

golfbeweging

Leren omgaan met verlies en rouwen is niet zomaar een takenlijst afvinken. De weg naar herstel is geen rechte stijgende lijn, maar een weg van pieken en dalen.

Velen weten uit ervaring dat rouw in golven komt. Na verloop van tijd wordt het mogelijk anders. Maar rouw eindigt niet.

Leren omgaan met verlies is een heen en weer gaan: tussen hoogten en diepten, verlies en herstel, de pijn van gemis en veerkracht.

(verlies)overtuigingen & maskers

We hebben allemaal een eigen manier leren ontwikkelen van omgaan met stressvolle, pijnlijke en ingrijpende situaties.

Het zijn volautomatische mechanismen. Ze hebben een functie en bieden bescherming. Angsten en kwestbaarheden verhuizen zo naar het onderbewuste.

We laten aan de buitenwereld niet zien hoe we ons echt voelen.

Onze overtuigen en ontwikkelde strategieën kunnen ook in de weg staan en herstel belemmeren. Het onbewuste kan macht over ons en onze keuzes hebben.

uitgestelde rouw

Uitgestelde rouw betekent dat verdriet om verlies er niet direct kan of mag zijn. Daar kunnen verschillende redenen voor bestaan. Omdat er nu in het leven geen tijd of ruimte voor is. Of omdat het verdriet te groot is. Het wordt dan weggestopt.

Maar rouw zal niet vanzelf verdwijnen. Rouw zal als de omstandigheden het toelaten, alsnog een uitweg zoeken. Dit gebeurt soms pas jaren later. Niet genomen rouw kan op termijn negatieve effecten hebben.

oud en meervoudig verlies

Het is mogelijk dat een verlieservaring een oud of (tot voor kort) onbekend verlies aan de oppervlakte komt. Het betekent dat er nu voldoende ruimte en kracht is om dat verlies te dragen en de daarmee samenhangende gevoelens te doorleven.

Soms krijgen we ook in relatief korte tijd te maken met meerdere vormen van verlies, gestapeld verlies. Soms is er een onderling verband. In andere gevallen helemaal niet.

"Verdriet kun je niet sturen. Het gaat zijn eigen gang."

Toon Hermans

verliesbegeleiding

Zit je vol met vragen over jouw rouwproces? Heb je behoefte aan houvast en steun in een voor jou moeilijke periode?

Neem gerust contact op voor vragen of om vrijblijvend te informeren naar vormen van begeleiding.

jezelf hervinden

transitie

Rouwen is niet alleen leren omgaan met wat er niet meer is, maar nog zoveel meer. Verlies maakt dat ons oude zelf er niet meer is. Rouwen betekent vaak ook onszelf hervinden. Of jezelf opnieuw moeten uitvinden. Het verlies heeft blijvend veel veranderd. Al zouden we willen, het oude zelf is er niet meer.

Het nieuwe is nog in wording. Niet voor niets wordt een verlieservaring verweven in het leven wel aangeduid als een transitieproces.

bewustzijnsontwikkeling

Verlies en rouw kan een ingang zijn tot nieuw bewustzijn. Een volledige herwaardering van de persoonlijke situatie. Een heroriëntatie op relaties, werk, vrijetijd, woonomgeving enz.

En niet in de laatstse plaats jezelf. De gebeurtenissen hebben jou veranderd en brengen de vraag wie je door deze ervaring bent geworden. Een bezinnen op wat in de nieuwe fase werkeklijk van belang is: waar je je voortaan op wilt richten. En wat tijd en energie waard is.

richting bepalen

Wil je onderzoeken wat er werkelijk toe doet?

Met het Talentenspel krijg je helder wat je roeping is.

kleur (her)vinden in het leven

Wil je ontdekken wie je bent, wat je kunt en wilt?

Met Persoonlijke Kracht ontdek je wat betekenis geeft.

verlies van een dierbare

verlies door overlijden

Het grootste verlies dat we in dit leven zullen meemaken is het overlijden van iemand die ons dierbaar is. Daarmee leren omgaan kan een grote opgave zijn. Zeker als het verlies onverwacht komt.

Meer over rouw na overlijden op de pagina Overlijden.